Regeneracja organizmu po zastosowaniu dekanianu nandrolonu

Dekanian nandrolonu ma opinię leku o „ciężkim wyjściu”. Są ku temu przyczyny farmakologiczne: powolne uwalnianie z depotu, wyraźne zahamowanie gonadotropin i aktywność progestagenna. Redakcja przeanalizowała, co dokładnie się regeneruje po zaprzestaniu stosowania, jak długo może to trwać według danych z badań i jak oceniać stan organizmu bez samoleczenia.

Dlaczego regeneracja po nandrolonie jest szczególna

Każdy steryd anaboliczny na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego sygnalizuje podwzgórzu i przysadce, że androgenów w organizmie jest wystarczająco dużo. W odpowiedzi obniża się wydzielanie hormonu uwalniającego gonadotropiny, a za nim — hormonów luteinizującego (LH) i folikulotropowego (FSH). Jądra tracą bodziec i niemal przestają produkować testosteron oraz plemniki.

Nandrolon hamuje tę oś szczególnie skutecznie. Nie bez powodu 19-nortestosteron rozważano w badaniach nad męską antykoncepcją hormonalną właśnie jako środek do niezawodnego zahamowania gonadotropin. Ponadto nandrolon ma powinowactwo do receptorów progesteronowych, a progestageny same w sobie hamują przysadkę.

Druga przyczyna to farmakokinetyka. Dekanian uwalnia się z olejowego depotu powoli, więc nawet po ostatniej iniekcji substancja czynna jeszcze przez długi czas krąży we krwi. Faktycznie „odliczanie” regeneracji zaczyna się nie od dnia ostatniej iniekcji, lecz znacznie później.

Trzecia przyczyna to niska aromatyzacja. Dopóki organizm otrzymuje nandrolon, własny testosteron i estradiol są obniżone, a po wydaleniu leku może nastąpić okres, gdy faktycznie nie ma ani egzogennych, ani endogennych androgenów. Właśnie ten „dołek” ludzie opisują jako gwałtowne zmęczenie, spadek libido i przygnębiony nastrój.

Oś hormonalna i płodność

Najlepiej zbadanym zagadnieniem jest to, jak długo trwa regeneracja osi podwzgórze-przysadka-gonady. Przegląd Rahnemy i współautorów (2014) podsumowuje: u wielu mężczyzn funkcja wraca w ciągu kilku miesięcy, ale u części regeneracja przeciąga się na rok i dłużej, a u niektórych rozwija się trwały hipogonadyzm.

Badanie Kanayamy i współautorów (2015) zwróciło uwagę na „niedocenianym problemie” długotrwałego hipogonadyzmu po odstawieniu sterydów. Duńskie badanie byłych użytkowników (Rasmussen et al., 2016) wykazało, że nawet po latach od zaprzestania częściej występowały u nich niższe poziomy testosteronu i objawy hipogonadyzmu w porównaniu z grupą kontrolną.

Spermatogeneza regeneruje się jeszcze wolniej niż poziom testosteronu, ponieważ pełny cykl dojrzewania plemników trwa około dwóch i pół miesiąca. Klasyczna praca Knutha i współautorów (1989) u kulturystów wykazała wyraźne obniżenie liczby plemników aż do azoospermii, które w większości było odwracalne, lecz wymagało miesięcy.

Na szybkość regeneracji wpływają czas stosowania, dawki, liczba powtórnych cykli, wiek, wyjściowy stan hormonalny oraz łączenie z innymi lekami. Im dłużej i intensywniej oś była zahamowana, tym mniej przewidywalny jest wynik.

Serce, naczynia i krew

Sterydy anaboliczne obniżają poziom lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL) i mogą podwyższać LDL. W przypadku iniekcyjnego nandrolonu ten efekt jest zazwyczaj słabszy niż w przypadku doustnych leków 17α-alkilowanych, ale jest obecny. Po odstawieniu profil lipidowy z reguły stopniowo wraca do poziomu wyjściowego w ciągu tygodni lub kilku miesięcy.

Nandrolon stymuluje erytropoezę — nie bez powodu przez dziesięciolecia stosowano go w leczeniu niedokrwistości w przewlekłej niewydolności nerek. U zdrowego człowieka oznacza to ryzyko podwyższenia hematokrytu i lepkości krwi. Po odstawieniu wskaźnik obniża się w miarę naturalnej odnowy krwinek czerwonych, których cykl życiowy wynosi około 120 dni.

Najmniej odwracalne mogą być strukturalne zmiany serca. Przegląd Pope'a et al. (2014) opisuje u wieloletnich użytkowników sterydów przerost lewej komory oraz obniżenie jej funkcji skurczowej i rozkurczowej. Część tych zmian utrzymuje się nawet po zaprzestaniu, dlatego echokardiografia ma sens dla osób z długim „stażem”.

Ciśnienie tętnicze, podwyższone z powodu zatrzymania płynów i wpływu na napięcie naczyń, zazwyczaj normalizuje się szybciej. Jeśli jednak nadciśnienie utrzymuje się po odstawieniu, jest to powód do samodzielnego zbadania się u kardiologa, a nie do wyczekiwania.

Psychika, libido i samopoczucie

Okres po odstawieniu często towarzyszy obniżeniu nastroju, apatii, zaburzeniom snu i utracie motywacji. Kanayama i współautorzy opisywali objawy depresyjne po zaprzestaniu sterydów jako jedną z przyczyn, przez które ludzie wracają do leków, tworząc uzależnienie.

Charakterystyczną skargą właśnie dla nandrolonu jest spadek libido i zaburzenia erekcji. Wiąże się je z niskim poziomem estradiolu i testosteronu na tle zahamowania, a także z progestagennym działaniem leku i możliwym podwyższeniem prolaktyny. Ustalić przyczynę można tylko na podstawie badań.

Ważne jest także realistyczne ocenianie zmian ciała. Część masy nabranej po nandrolonie to woda i glikogen, dlatego spadek wagi po odstawieniu jest oczekiwany. Zachowaniu mięśni sprzyjają wystarczające spożycie białka, regularny trening siłowy i sen, a nie leki „podtrzymujące”.

• Trwale obniżony nastrój dłużej niż kilka tygodni to powód, aby zgłosić się do psychiatry lub psychoterapeuty.
• Spadek libido i zaburzenia erekcji to powód do badania u androloga.
• Myśli o samouszkodzeniu to podstawa do natychmiastowego zwrócenia się po pomoc.

Badania i opieka medyczna

Ocena regeneracji powinna opierać się na danych laboratoryjnych, a nie na odczuciach. Redakcja podaje wykaz wskaźników, które zwykle omawia się z endokrynologiem lub andrologiem. Interpretacja zależy od czasu po odstawieniu, ponieważ wczesne badania mogą być „zniekształcone” resztkami leku.

Jeśli regeneracja nie następuje, lekarz może rozważyć stymulację farmakologiczną osi lub, przy trwałym hipogonadyzmie, terapię zastępczą. Decyzje te podejmowane są indywidualnie, na podstawie wyników badania. Samodzielne „schematy regeneracji” z internetu redakcja uważa za niebezpieczne, ponieważ ignorują one przyczynę zaburzenia i mogą ją maskować.

Szczerość wobec lekarza w kwestii stosowania sterydów to kluczowy warunek. Bez tej informacji niski testosteron i niskie LH mogą zostać błędnie zinterpretowane jako wrodzony lub nowotworowy hipogonadyzm, co doprowadzi do zbędnych badań.

Wnioski redakcji

Regeneracja po dekanianie nandrolonu trwa dłużej niż po krótkich estrach, z powodu efektu depotu, silnego zahamowania gonadotropin i aktywności progestagennej.

Różne układy regenerują się z różną szybkością: krew i lipidy — stosunkowo szybko, oś hormonalna — miesiącami, spermatogeneza — jeszcze dłużej, a strukturalne zmiany serca mogą być trwałe.

Najlepszą strategią jest kontrola laboratoryjna i opieka medyczna, a nie samodzielne eksperymenty.

Polecamy również zapoznanie się z naszymi artykułami o metabolitach dekanianu nandrolonu, o wpływie fenylopropionianu nandrolonu na płodność oraz o psychologicznych efektach sterydów anabolicznych.

Bibliografia

1. Rahnema CD, Lipshultz LI, Crosnoe LE, et al. Anabolic steroid-induced hypogonadism: diagnosis and treatment. Fertil Steril. 2014;101(5):1271–1279.
2. Kanayama G, Hudson JI, DeLuca J, et al. Prolonged hypogonadism in males following withdrawal from anabolic-androgenic steroids: an under-recognized problem. Addiction. 2015;110(5):823–831.
3. Rasmussen JJ, Selmer C, Østergren PB, et al. Former abusers of anabolic androgenic steroids exhibit decreased testosterone levels and hypogonadal symptoms years after cessation: a case-control study. PLoS One. 2016;11(8):e0161208.
4. Knuth UA, Maniera H, Nieschlag E. Anabolic steroids and semen parameters in bodybuilders. Fertil Steril. 1989;52(6):1041–1047.
5. Pope HG Jr, Wood RI, Rogol A, et al. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocr Rev. 2014;35(3):341–375.
6. Kanayama G, Hudson JI, Pope HG Jr. Long-term psychiatric and medical consequences of anabolic-androgenic steroid abuse: a looming public health concern? Drug Alcohol Depend. 2008;98(1–2):1–12.
7. Nieschlag E, Behre HM, Nieschlag S (eds). Testosterone: Action, Deficiency, Substitution. 4th ed. Cambridge University Press; 2012.